આ ઔષધી અપચો, મરડો, ઝાડા, કમળો, હાથીપગા જેવા અનેક રોગો માટે અસરકારક ઈલાજ છે.

આ ઔષધી અપચો, મરડો, ઝાડા, કમળો, હાથીપગા જેવા અનેક રોગો માટે અસરકારક ઈલાજ છે.

ચિત્રાની ખેતી સમગ્ર ભારતમાં થાય છે. રંગને કારણે ચિત્રકની બે પ્રજાતિઓ છે, લાલ અને સફેદ ચિત્રકારો. સફેદ ચિત્રકારો ખાસ કરીને પશ્ચિમ બંગાળ, ઉત્તર પ્રદેશ, દક્ષિણ ભારત અને શ્રીલંકામાં વિપુલ પ્રમાણમાં છે. જ્યારે લાલ ચિત્રક ટેકરી સિક્કિમ, બિહારમાં વધુ છે. તેના મૂળ, રસ અને પાંદડાનો ઉપયોગ થાય છે. ચિત્રક એક છોડ છે જેની ઉંચાઈ 3 થી 6 ફૂટ સુધીની હોય છે. ચિત્રકારનું બોટનિકલ નામ પ્લમ્બેગો જેલેનિકા લિન છે. આ ચિત્રનો ઉપયોગ અનેક રોગો અને બિમારીઓમાં થાય છે, જેના કારણે અમે અહીં ચિત્રના ઉપયોગ વિશે માહિતી આપી રહ્યા છીએ. તો તમે ચિત્રકારનો ઉપયોગ કરીને આ રોગોને દૂર કરી શકો છો. આવો જાણીએ ચિત્રકના આયુર્વેદિક ફાયદાઓ વિશે.

પાચનક્રિયામાં સુધારોઃ સિંધવ મીઠું, માઈરોબલન, લીંડી કાળા મરી અને ચિત્રકને સમાન માત્રામાં ભેળવીને પેસ્ટ બનાવો. સવાર-સાંજ અડધાથી એક ગ્રામ ગરમ પાણી સાથે લેવાથી પાચનક્રિયા સુધરે છે અને અપચો, અપચા અને અગ્નિમાધમાં ફાયદો થાય છે. ચિત્રકના મૂળ અને નાગરમોથાના ચુર્ણને સમાન માત્રામાં ભેળવીને ચુર્ણ બનાવી રાખવાથી પાચનની ખામી દૂર થાય છે અને પાચન શક્તિ વધે છે અને શૂળ પણ મટે છે.
અપચો: ચિત્રકના મૂળ, કારેલા, સૂકું આદુ, કાળા મરી અને સિંધવ મીઠું સરખા પ્રમાણમાં મેળવીને પેસ્ટ બનાવો. આ ચુર્ણ અડધાથી એક ગ્રામ છાશ સાથે લેવાથી અપચો મટે છે. તે અપચો દૂર કરે છે અને પાચન શક્તિ વધારે છે.
ઝાડા: ચિત્રકના મૂળનું અડધો ગ્રામ ચૂર્ણ છાશ અને ગરમ પાણી સાથે દિવસમાં ત્રણ વખત લેવાથી ઝાડા અને કબજિયાત મટે છે. જેના કારણે ઝાડા મટે છે કારણ કે તે પેટના તમામ રોગોમાં ઉપયોગી છે.
લીવર અને બરોળના રોગો: ચિત્રક, આમલીનું મીઠું, શેકેલી હિંગ, રતાળુ મીઠું અને 500 ગ્રામ મીઠું સરખા પ્રમાણમાં લીંબુ સાથે મિક્સ કરો. તેમાંથી અડધોથી એક ગ્રામ દિવસમાં બે વખત લેવાથી બરોળની વૃદ્ધિ અને લીવરના રોગોમાં ફાયદો થાય છે.
કમળો : ચિત્રકના મૂળને અડધો ગ્રામ દહીંના પાણીમાં ભેળવીને પીવાથી કમળો મટે છે. ઉપાય તરીકે તેને છાશ સાથે પીવાથી પણ ઘણો ફાયદો થાય છે. આ ઉપચારમાં તે કમળાના કીટાણુઓનો નાશ કરે છે.
મરડો: ચિત્રક, બીલી ગીરી અને સુંથાને સમાન માત્રામાં મેળવીને પેસ્ટ બનાવો. બીલીના ફળનો અડધોથી એક ગ્રામ મુરબ્બો સવાર-સાંજ ચારણી સાથે ખાવાથી ફાયદો થાય છે. મરડો માટે આ એક ઘરેલું ઉપચાર છે.
સંગ્રહ: ચિત્રકનો ઉકાળો અથવા 5 ગ્રામ ચિત્રકનો પાવડર 200 મિલી પાણીમાં ઉકાળો અને જ્યારે 100 મિલી પાણી રહી જાય ત્યારે તેને જાતે ઠંડુ કરો. આ ઉકાળામાં 5 થી 10 ગ્રામ ગાયનું ઘી ભેળવીને સવારે એક વાર સેવન કરવાથી સંગ્રહમાં ફાયદો થાય છે. ચિત્રકના મૂળનું ચૂર્ણ અડધો ગ્રામ મધ અને આદુના રસમાં ભેળવીને સવાર-સાંજ ચાટવાથી નવી શરદી અને ઉધરસમાં આરામ મળે છે.
હાથીપગો: ચિત્રકના મૂળ અને દેવદારને સમાન માત્રામાં લઈને તેનું ચૂર્ણ બનાવી તેને ગૌમૂત્રમાં ભેળવીને હાથીપગો રોગમાં બહારથી લેપ કરો. હાથીના પગથી છુટકારો મેળવવા માટે ચિત્રકના મૂળની છાલ, દેવદારની સફેદી, સરસવ અથવા સરગવાના ઝાડની ગરમ પેસ્ટ ગાયના મૂત્રમાં ભેળવીને લગાવવાથી હાથીનો પગ મટે છે.
તાવ : ચિત્રકના મૂળનું અડધો ગ્રામ ચુર્ણ અને એક ગ્રામ ત્રિકટુ પાવડર તજ, કાળા મરી, પીપળ ને ગરમ પાણીમાં ભેળવીને પીવાથી પરસેવાની સાથે તાવ ઉતરે છે. તાવમાં લોહીનું પરિભ્રમણ ધીમુ થઈ જાય ત્યારે જો દર્દી અનાજ ન ખાતો હોય તો ચિત્રાના મૂળના નાના-નાના ટુકડા ચાવવાથી ફાયદો થાય છે.
આધાશીશી: ચિત્રક, પુષ્કરનું મૂળ અને સૂકું આદુ 10-10 ગ્રામ લઈ બારીક ચૂર્ણ બનાવો. આ ચુર્ણ લગભગ 1 ગ્રામ મીઠી સાથે સવાર-સાંજ લેવાથી અડધો માથાનો દુખાવો મટે છે. આ ઉપચાર સવારે સૂર્યોદય સમયે શરૂ થાય છે અને માથાનો દુખાવો શરૂ થાય છે, જેને માઇગ્રેન કહેવાય છે.
સંધિવા: ચિત્રકના મૂળ, ગૂસબેરી, આંબલી, પીપળ, રેવંચી અને કાળું મીઠું સમાન માત્રામાં પીસી લો. રાત્રે સૂતી વખતે આનું 2 ગ્રામ ગરમ પાણી સાથે લેવાથી ગાઉટ, ગાઉટ અને ગાઉટમાં આરામ મળે છે. ચિત્રકના મૂળને ગરમ પાણીમાં ભેળવીને સાંધા પર લગાવવાથી વૃદ્ધાવસ્થાના સાંધાના દુખાવામાં આરામ મળે છે.
હાર્ટબર્ન: છાતીમાં દુખાવો થાય તો 2 ગ્રામ ચિત્રકના મૂળ, 6 ગ્રામ ત્રિકોટો પાવડર સૂકા આદુ, કાળા મરી, પીપળ અને 2 ગ્રામ ફુદીનાના મૂળને 200 મિલી પાણીમાં ઉકાળો અને ધીમી આંચ પર ઉકાળો. 100 મિલી સુધી આગ પર રાખો. આ પછી તેને એક-બે વાર પીવાથી હાર્ટબર્નમાં આરામ મળે છે.
હરસંસા: ચિત્રકના મૂળને પીસીને પાણીમાં ગાળી લો અને માટીના વાસણમાં કોટ કરો. ત્યારપછી આ માટીના વાસણમાં દૂધનું દહીં બનાવી દહીંને સેટ કર્યા પછી તેનું મંથન કરીને માખણ કાઢીને ઉકાળેલું દહીં પીવાથી હરસમસામાં ફાયદો થાય છે. ચિત્રકના મૂળની છાલનું 2 ગ્રામ ચુર્ણ સવાર-સાંજ જમ્યા પહેલા છાશ સાથે લેવાથી આર્થરાઈટિસમાં આરામ મળે છે.
રક્તપિત્ત: લાલ ચિત્રકના મૂળનું એક ગ્રામ ચૂર્ણ મહામંજિષ્ઠાદિ કવથ સાથે સવાર-સાંજ લેવાથી ફાયદો થાય છે. ચિત્રા છાલનું 1 ગ્રામ ચુર્ણ એક વર્ષ સુધી નિયમિત સેવન કરવાથી ગાઉટમાં ફાયદો થાય છે. ચિત્રકામ પાવડરને ગાયના મૂત્રમાં ભેળવીને લગાવવાથી સફેદ રક્તપિત્ત, ચામડીના સફેદ દાગમાં ફાયદો થાય છે. જો લેપ કર્યા પછી બર્નના નિશાન જોવા મળે, તો તરત જ લેપ બંધ કરો. અને નારિયેળ તેલ લગાવો. આ જગ્યાએ નવી ત્વચા આવે છે અને સફેદ ડાઘ દૂર થઈ જાય છે.
કાચા ગઠ્ઠા : શરીરની બહાર કાચી ગાંઠ કે કાચી ગઠ્ઠો દેખાતી હોય, દુખાવો થતો હોય તો ચિત્રાના મૂળને પીસીને ગરમ પાણીમાં ભેળવીને ગઠ્ઠા પર બાંધો. આના કારણે ફોલ્લો, ગઠ્ઠો કે ગાંઠ ઝડપથી પાકી જાય છે. આ કારણે તે ઝડપથી રાંધે છે. અને પછી તેમાંથી પરુ કાઢો અને તેને ત્યાં જ સાફ કરો. ત્યારબાદ ચિત્રકની છાલમાં સિંધવ મીઠું મેળવી છાશમાં ભેળવી, કોથળી બનાવીને ઘા પર બાંધવાથી ઘા ઝડપથી રૂઝાય છે.
ગળું: કેરમના દાણા, હળદર, આમળા, યવક્ષર અને ચિત્રક પાવડર એક ગ્રામ સમાન માત્રામાં ભેળવીને આ મિશ્રણને દિવસમાં ત્રણ વખત મધ અને ઘી અથવા એક ભાગ મધ અને અડધુ ઘી સાથે ચાટવાથી ગળાનો રોગ ઝડપથી મટે છે. આ ઉપાયથી જો ગળાનો અવાજ અટકી ગયો હોય તો તે ખુલી જાય છે.
આમ, ચિત્રકા આ ઉપચાર માટે ખૂબ જ ઉપયોગી હર્બલ ઉપચાર છે. આયુર્વેદિક હોવાને કારણે, તેનો ઉપયોગ 50 થી વધુ રોગોની સારવારમાં થાય છે, તેની અસર ખૂબ જ પ્રભાવશાળી છે. તે અધેડો, ભીલમો જેવા છોડની જેમ ખૂબ જ ફાયદાકારક છે, તેથી તેની કાળજીપૂર્વક સારવાર કરવાથી ઘણી સમસ્યાઓથી છુટકારો મળે છે. આશા છે કે આ માહિતી તમારા માટે ઉપયોગી થશે અને આ રોગને જડમૂળથી દૂર કરી દેશે.
READ MORE   લીંબુ છે અનેક રીતે ફાયદાકારક, રોજ 1 લીંબુના રસમાં આદુનો રસ મિક્સ કરીને પીવાથી પેટનો દુખાવો, મંદાગ્નિ, અપચો થાય છે દૂર

Leave a Comment