મહાશિવરાત્રીનું મહત્વ

મહાશિવરાત્રીનું મહત્વ

Create photo Frame wish maha shivratri online free

ભારતમાં હિન્દુઓના તેત્રીસ કરોડ દેવી-દેવતાઓ છે, જેને તેઓ માને છે અને પૂજે છે, પરંતુ તેમાંથી મુખ્ય સ્થાન ભગવાન શિવનું છે. ભગવાન શિવને અનુસરનારાઓ શૈવ નામનો સંપ્રદાય ચલાવતા હતા. શૈવ ધર્મના પ્રમુખ દેવતા ભગવાન શિવને માનવામાં આવે છે અને નિયમિતપણે શિવની ઉપાસના કરવામાં આવે છે. એવું ૫ણ કહેવાવ છે કે બીજા બઘા ભગવાન કરતાં ભગવાન શીવ જલ્દી પ્રસન્ન થાય છે.

12 JYOTIRLINGO NI PHOTO SATHE GUJRATI MA MAHITI.

મલ્લિકાર્જુન મહાદેવ LIVE દર્શન

READ MORE   મંદિરમા શાસ્ત્રોક્ત પ્રાણપ્રતિષ્ઠા - વિધિનુ વિજ્ઞાન

શાસ્ત્રો અને પુરાણોમાં ભગવાન શિવનાં અનેક નામો છે, કેટલાક નામો જે તમે પણ જાણતા હશો, ભગવાન શિવને શંકર, ભોલેનાથ, પશુપતિ, ત્રિનેત્ર, પાર્વતીનાથ જેવા ઘણા નામોથી ઓળખવામાં આવે છે.

આ વર્ષ ૦૮ માર્ચ ને શુકરવાર મહાશિવરાત્રી પર્વ છે નિશિથકાળ એટલ શુ ? સમયમાપનમા એક સૂર્યોદયથી બીજા સુર્યોદય સુધીનો સમયગાળૉ એટલે અહોરાત્ર , સુર્યોદય થી સુર્યાસ્ત સુધાર્નો સમયગાળો એટલે દિનમાન , સુર્યાસ્ત થી બીજા સુર્યોદય સુધીનો સમયગાળો એટલે રાત્રીમાન, દિનમાન અને રાત્રીમાન મળીને એકહોરાત્ર થાય,  દિવસના ચાર પ્રહર હોય છે, રાત્રેના ચાર પ્રહર હોય છે આપણે ત્યા સતત મોજમા રહેનાર લોકો કહે છે કે આઠેય પ્રહોર મોજ છે, આમ ૨૪ કલાકમા આઠ પ્રહર હોય છે, સુર્યાસ્ત થી સુર્યોદર સુધીના સમયગાળા દરમ્યાન ચાર સરખા ભાગ કરીને પ્રહર નક્કી થય છે, શિવાલયમા મહાશિવરાત્રીની રાતે ચાર પ્રહર પૈકી દરેક પ્રહરની પૂજા જુદા જુદા દ્ર્વયોથી કરવામા આવે છે, (૦૧) પ્રથમ પ્રહરમા દૂધથી (૦૨) બીજા પ્રહરમા દહીથી (૦૩) ત્રીજા પ્રહરમા ઘીથી (૦૪) ચોથા પ્રહરમા મધથી પૂજન તથા ફળથી અર્ધ્ય આપવાનો મહિમા છે, નિશિથ કાળ એટલે મધ્ય રાત્રીની બે ઘડીનો સમયગાળો એટલે કે દિન માનના મધ્ય ભાગને મધ્યાહ્ન કહે છે લોકભાષામા વિજય મુહુર્ત કે અભિજિત મુહુર્ત કહે છે એમ મધ્ય રાત્રેથી એક ઘડી આગળ અને એક ઘડી પાછળ આમ મધ્ય રાત્રીના ૪૮ મિનિટન સમયગાળાને નિશિથ કાળ કહે છે,

READ MORE   મહામૃત્યુંજય મંત્ર : અર્થ અને તેનાથી થતા લાભ વિશેની જાણકારી

 

મહાશિવરાત્રી ૨૦૨૪ મુહુર્ત : – 

પ્રથમ પ્રહર ૦૬ : ૪૪ થી
બીજો પ્રહર ૦૯ : ૪૭ થી
ત્રિજુ પ્રહર ૧૨ : ૫૦ થી
ચોથુ પ્રહર ૦૩ : ૫૩ થી
સુર્યોદય ૦૬ : ૫૬ થી
મહાનિશિથ કાળ : – 
મહાંનિશિથકાળ  રાત્રે ૧૨ : ૨૬ થી ૦૧ :૧૪ 

મહાશિવરાત્રી પૂજા સામગ્રી

ફૂલ, બેલપત્ર, ધતુરા, ભાંગ, ભસ્મ, બોર, આંબાનો મોર, જવની બાલી, મંદારના ફૂલ, ગાયનું દૂધ, દહીં, શુદ્ધ દેશી ઘી, શેરડીનો રસ, મધ, ગંગાજળ, પાંચ પ્રકારના ફળો, પાંચ સુકા ફળો. પંપંચામૃત, અત્તર, કંકુ, નરાસડી, જનોઈ, પાંચ મીઠાઈઓ, કપૂર, ધૂપ, દીપક, રૂ, ચંદન, ભગવાન શિવ અને પાર્વતીના મેકઅપની સામગ્રી, વસ્ત્રો, ઝવેરાત, રત્નો, દક્ષિણા, આસન, પૂજાના વાસણો વગેરે.

શિવ આહ્વાહન મંત્ર

મહાશિવરાત્રીના દિવસે તમે ભગવાન શિવનું આહ્વાન કરવા માટે આ મંત્રનો જાપ કરી શકો છો.

ॐ મૃત્યુંજયે પરેશાન જગદભયનાશનનેતવ ધ્યાનેન દેવેશ મૃત્યુપ્રાપ્નોતિ જીવતિ ।વન્દે ઈશાન દેવાય નમસ્તેસ્માય પિનાકિને ।નમસ્કાર ભગવાન કૈલાશચલ વાસીનેઆદિમધ્યાંત રૂપાય મૃત્યુનાશાં કરોતુ મે.ત્ર્યમ્બકાય નમસ્તુભ્યં પંચશાય નમોનમઃ ।નમો બ્રહ્મેન્દ્ર રૂપાય મૃત્યુનાશ કરોતુ માં.નમો દોરદણ્ડચાપાય મમ મૃત્યું વિનાશાય ।દેવમ્ મૃત્યુવિનાશનમ્ ભયહરમ્ સામ્રાજ્ય મુક્તિપ્રદમ્ ।નમોર્ધેન્દુ સ્વરૂપાય નમો દિગ્વાસનાય ચ ।નમો ભક્તાર્થી હન્ત્રે ચ મમ મૃત્યું વિનાશાય ।અજ્ઞાનાંધકનાશનં શુભકારં વિદ્યાસુ સૌખ્ય પ્રદમનાના ભૂતગનાન્વિતમ્ દિવિ પદઃ દેવૈઃ સદા સેવામ્ ।સર્વ સર્વપતિ મહેશ્વર હરામ મૃત્યુંજય ભાવે.

મહાશિવરાત્રી પૂજા વિધિ

મશિવરાત્રીના દિવસે ચારેય પ્રહરમાં ભગવાન શિવની પૂજા કરવામાં આવે છે. શિવલિંગના જલાભિષેક સિવાય આ દિવસે રૂદ્રાભિષેક કરવો શુભ સાબિત થઈ શકે છે. મહાશિવરાત્રીના દિવસે સૂર્યોદય પહેલા જાગી જવું અને બધા કામમાંથી પાલીને પછી સ્નાન કરવું. આ પછી, સ્વચ્છ વસ્ત્રો પહેરો અને વ્રતની પ્રતિજ્ઞા લો. આ પછી ભગવાન શિવના મંત્રોનો જાપ કરતા રહો. હવે શિવલિંગની પૂજા શરૂ કરો. શિવલીંગ પર પાણી, ગંગાજળ, દૂધ, દહીં, મધ, પંચામૃત, શેરડીનો રસ વગેરે અર્પણ કરો. શિવલીંગ પર ભસ્મ, સફેદ ચંદન, બેલપત્ર, ધતુરા, આકડાનું ફૂલ, બોર વગેરે અર્પણ કરવા સાથે ફળ, મીઠાઈ વગેરે ચઢાવો. ત્યારબાદ ઘીનો દીવો અને ધૂપ પ્રગટાવો અને આરતી, ચાલીસા, શિવ સ્તુતિ અને મંત્રનો જાપ કરો. છેલ્લે, ભૂલ માટે માફી માગો.

શિવ સ્તુતિ મંત્ર

ॐ નમો હિરણ્યબાહવે હિરણ્યવર્ણાય હિરણ્યરૂપાય હિરણ્યપતયેઅંબિકા પતયે ઉમા પતયે પશુપતયે નમો નમઃઈશાન સર્વવિદ્યામ્ ઈશ્વર સર્વ ભૂતનામબ્રહ્મદીપતે બ્રહ્મનોદીપતે બ્રહ્મ શિવો અસ્તુ સદા શિવોહમ્તત્પુરુષાય વિદ્મહે વાગ્વિશુદ્ધાય ધીમહે તન્નો શિવ પ્રચોદયાત્મહાદેવાય વિદ્મહે રુદ્રમૂર્તયે ધીમહે તન્નો શિવ પ્રચોદયાત્નમસ્તે અસ્તુ ભગવાન વિશ્વેશ્વરાય મહાદેવાય ત્ર્યંબકાય ત્રિપુરાન્તકાય ત્રિકાગ્નિ કાલાયા કલાગ્નિરુદ્રાય નીલકંઠાય મૃત્યુંજય સર્વેશ્વરાય સદાશિવાય શ્રીમં મહાદેવાય નમઃ

મહાશિવરાત્રી નામ કઇ રીતે ૫ડયુ:-

શિવ પુરાણ મુજબ ભગવાન શિવ બધા જીવના પ્રાણીઓના સ્વામી અને અઘિનાયક છે. આ બધા જીવો, કીટકો ભગવાન શિવ દ્વારા ઇચ્છિત રીતે તમામ પ્રકારના કાર્યો કરે છે. શિવ-પુરાણ મુજબ ભગવાન શિવ વર્ષમાં છ મહિના કૈલાસ પર્વત પર રહીને તપસ્યામાં લીન રહે છે. તેમની સાથે બધા જંતુઓ અને જીવાતો પણ તેમના દર/બીલોમાં બંઘ થઇ જાય છે. તે પછી, છ મહિના સુધી, તેઓ કૈલાસ પર્વત પરથી ઉતરીને પૃથ્વી પરના સ્મશાન ઘાટમાં રહે છે. ત્યારબાદ પૃથ્વી પર તેમનું પુન્ન: આગમન ફાગણ મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષની તેરસ તિથિ પર હોય છે. આ મહાન દિવસ શિવભક્તોમાં “મહાશિવરાત્રી” તરીકે ઓળખાય છે.

મહા શિવરાત્રી સાથે ભગવાન શિવની કેટલીક માન્યતાઓ છે. એવું માનવામાં આવે છે કે ભગવાન શંકર આ વિશેષ દિવસે મધ્યરાત્રિએ બ્રહ્માના રુદ્ર રૂપમાં ઉતર્યા હતા. તો કયાંક એવું પણ માનવામાં આવે છે કે આ દિવસે ભગવાન શિવે તાંડવ કરીને પોતાની ત્રીજી આંખ ખોલી હતી અને આ આંખની જ્યોતથી બ્રહ્માંડનો અંત કર્યો હતો. આ ઉપરાંત, ઘણી જગ્યાએ આ દિવસ ભગવાન શિવના લગ્ન સાથે પણ સંકળાયેલ હોવાનુ ૫ણ માનવામાં આવે છે જે માન્યતા મુજબ ભગવાન શિવ અને માતા પાર્વતીના લગ્ન આ પવિત્ર દિવસે થયા હતા.

મહાશિવરાત્રીનું મહત્વ:-

મહાશિવરાત્રીના દિવસે શિવ મંદિરો ખૂબ જ શણગારવામાં આવે છે. ભક્તો આખો દિવસ નિરઆહાર રહીને વ્રત-ઉપવાસ કરે છે. સાંજે, તેમની અનુકૂળતા અનુસાર, તેઓ ફળો, દૂધ વગેરે સાથે શિવ મંદિરોમાં જાય છે. ત્યાં દૂધ-મિશ્રીત શુદ્ધ જળથી શિવલિંગને સ્નાન કરાવે છે. તે પછી, ફળો, ફૂલો અને દૂધ શિવલિંગ પર અર્પણ કરે છે. આ કાર્ય ખુબ જ પુણ્યદાયક માનવામાં આવે છે. આ સાથે ભગવાન શિવનું વાહન નંદીની પણ આ રાત્રે પૂજા કરવામાં આવે છે. મહાશિવરાત્રી પર ગંગા સ્નાનનું પણ વિશેષ મહત્વ છે, કારણ કે એવું માનવામાં આવે છે કે ભગવાન શિવએ તેમની ઝટામાં ગંગાના ઝડપી પ્રવાહને ઘારણ કરીને આ મૃત્યુલોકના કલ્યાણ માટે ધીરે ધીરે પૃથ્વી ૫ર છોડી દીધી હતી

મહાશિવરાત્રી તહેવારની કથા:-

ભતકાળમાં ચિત્રભાનુ નામનો એક શિકારી હતો. તે શિકાર કરીને તે પોતાનો પરિવાર ચલાવતો હતો. તે એક શાહુકારનો દેવાદાર હતો, પરંતુ સમયસર તેનું ઋણ ચૂકવી શક્યો નહીં, ગુસ્સે ભરાયેલા શાહુકારએ એકવાર શિકારીને પકડ્યો અને તેને શિવમઠમાં કેદી બનાવ્યો.

યોગાનુયોગ તે દિવસે શિવરાત્રી હતી. શિકારી શિવને લગતી બધી ધાર્મિક બાબતોને ખૂબ જ ધ્યાનથી સાંભળી રહ્યો હતો. તેણે ચતુર્દી પર શિવરાત્રીના ઉપવાસની કથા પણ સાંભળી હતી. સાંજ થતાં સુઘીમાં તેને  શાહુકારએ પાસે બોલાવ્યો અને ઋુણ ભરપાઈ કરવા કહ્યું, ત્યારી શિકારી બીજા દિવસે ઋુણ પરત આપવાનું વચન આપીને બંઘનમાંથી મુક્ત થઈ ગયો.

પછી બીજા દિવસે, તેની દૈનિક દિનચર્યાની જેમ, જંગલમાં શિકાર કરવા નીકળ્યો. પરંતુ આખો દિવસ બંદી ગ્રહમાં હોવાને લીધે, તે ભૂખ અને તરસથી વ્યથિત થવા લાગ્યો. શિકારની શોધમાં તે ખુબ  દૂર નિકળી ગયો. જ્યારે અંધારું થવા લાગ્યું, ત્યારે તેણે વિચાર્યું કે મારે જંગલમાં રાત પસાર કરવી પડશે, તેણે તળાવના કાંઠે બિલી૫ત્રનું ઝાડ જોયું, તે ઝાડ પર ચડી ગયો અને રાત પસાર થવાની રાહ જોઇ રહયો. બિલી૫ત્રના ઝાડ નીચે જ શીવલીંગ હતુ તે બિલી૫ત્રોથી ઢંકાયેલ હતુ.

શિકારીને એ પણ ખબર નહોતી કે ૫ડાવ બનાવતી વખતે તેણે જે બિલી૫ત્રની ડાળીઓ તોડી હતી તે સંયોગથી શિવલિંગ પર પડી. આ રીતે, દિવસભર ભુખ્યા-તરસ્યા શિકારીની ઉપવાસ ૫ણ થઇ ગયો અને  શિવલિંગ ઉપર બિલી૫ત્ર ૫ણ ચડી ગયા. રાત્રીનો ૫હેલો ૫હોર વિત્યા બાદ એક હરણી તળાવમાં પાણી પીવા આવી.

આ જોઇને શિકારીએ તેના તિરની કમાન ખેચવા લાગ્યો ત્યારે  હિરણીએ કહ્યું, “રોકો, હું ગર્ભવતી છું. તમે એક નહીં બેનો જીવ લેશો તમને પા૫ લાગશે. તેથી શિકારી તેને છોડી દીઘી અને બાણ અંદર મુકતી વખતે ફરી કટલાક બીલી૫ત્રો શિવલીંગ ૫ર ૫ડયા. આમ શિકારીની પ્રથમ ૫હોરની પૂજા ૫ણ થઇ ગઇ.

થોડી વાર પછી ફરી એક હરણ આવ્યું, ફરી શિકરીએ બાણ ખેચ્યુ. આ વખતે હિરણીએ કહ્યું, ‘ હું મારા પતિને મળીને હમણાં આવુ છું, ત્યાર તમે મને મારજો. ત્યારે શિકારીએ ફરીથી બાણ અંદર મુકતી વેળાએ કેટલાક બિલી૫ત્રો શિવલીંગ ૫ર પડ્યા. આ રીતે શિકારીની બીજી ૫હોરની પૂજા ૫ણ થઇ ગઇ.

આ રીતે શિકારીના ત્રણેય ૫હોરની પૂજા કોઇને કોઇ કારણસર પૂર્ણ થઈ હતી. તેણે આખો દિવસ ભુખ્યા તરસ્યા રહેવાને કારણે તેનો ઉપવાસ ૫ણ થઇ ગયો હતો. અને શિકારના બહાને આખીરાત્રીનું જાગરણ અને પૂજા ૫ણ થઇ ગયેલ હતી.

આ રીતે, શિવની ઉપાસનાથી તેને મોક્ષ પ્રાપ્ત થયુ અને જ્યારે તે મૃત્યુ પામ્યો, ત્યારે તેને યમલોકમાં લઈ જવામાં આવી રહયો હતો ત્યારે શિવગણે તેમને શિવલોકમાં મોકલી દિઘો. શિવજીની કૃપાથી જીવનના આ જન્મમાં, રાજા ચિત્રભાનુ તેમના પાછલા જીવનને યાદ કરવામાં સમર્થ હતા અને મહાશિવરાત્રીના મહત્વની ઉપાસના કરી  તે પછીના જીવનમાં પણ તેનું પાલન કર્યું હતું.

શિકારીની કથાઅનુસાર મહાદેવ જાણે અજાણે કરેલા વ્રતનું ૫ણ ફળ આપે છે, એટલે કે ભગવાન શિવ શિકારીના દયાભાવથી વધુ પ્રસન્ન થયા હતા. તેના પરિવાર ૫ણ દુ:ખો આવી ૫ડેલ હોવા છતાં ૫ણ તેમણે કરુણા દર્શાવી શિકારને જવા દીઘો., આમ આ પ્રકારે દયા દર્શાવીને તેને પંડિતો અને પૂજારીઓ કરતાં ચડિયાતી બનાવે છે.

જેઓ રાત્રે જાગરણ, વ્રત અને દૂધ, દહીં, બિલીપત્ર વગેરે દ્વારા શિવને પ્રસન્ન કરવા માંગતા હોય છે. પણ મનમાં કોઈ દયા રાખતા નથી.તેમના માટે શીખ છે. આ કથાનુંસાર અનુસાર, અજાણતાં કરેલી પૂજાનું મહત્વ ૫ણ ખૂબ અનેરુ છે. આ ઉપરાંત, મનમાં કરુણા રાખવી એ પણ મહત્વપૂર્ણ છે.

ઉ૫સંહાર:-

આમ, મહાશિવરાત્રીના દિવસે જે લોકો દયા દર્શાવીને ભગવાન શિવની પૂજા કરે છે. તે મોક્ષ પ્રાપ્ત કરે છે. આમ ૫ણ ભોળેનાથ શિવને સૌથી ઝડપથી પ્રસન્ન થવા વાળા દેવતા માનવામાં આવે છે. જેમની પૂજા ભારત દેશભરમાં આનંદ સાથે ઉજવવામાં આવે છે. જેને શિવજીની રાત એટલે કે શિવરાત્રી કહેવામાં આવે છે. તેથી, આપણે પણ મનમાં કરુણાની ભાવનાથી શિવની ઉપાસના કરવી જોઈએ અને ભગવાન શિવને આપણા બધા દુ:ખોનો અંત લાવવા વિનંતી કરવી જોઈએ.

હુ આશા રાખુ છું કે તમને અમારો મહાશિવરાત્રી વિશે નિબંધ, મહત્વ, ઇતિહાસ, કથા (mahashivratri essay in gujarati) અંગેનો આ લેખ ખુબ જ ગમ્યો હશે.  આ લેખ તમને મહાશિવરાત્રી તહેવારની કથા, તથા મહાશિવરાત્રીનું મહત્વ  વિશે જાણવા માટે મદદરૂ૫ થશે. વિઘાર્થી મિત્રોને મહાશિવરાત્રી વિશે નિબંધ લખવામાં ૫ણ આ લેખ ઉ૫યોગી બનશે.

વિઘાર્થી મિત્રોને અવનવા વિષયો ૫ર નિબંંઘ લેખન માટે અમારા બ્લોગના ગુજરાતી નિબંધ પેજની એકવાર અવશ્ય મુલાકાત લેવા અનુરોઘ કરૂ છે.   તમને ખરેખર કંઇક નવુ જાણવા મળ્યુ હોય અને આ લેખ ઉ૫યોગી બન્યો હોય તો તમારા મિત્રો સાથે શેયર કરવાનુ ભુલશો નહી. તમારી એક કોમેન્ટ, લાઇક અને શેયર અમને અવનવી માહિતી લખવા માટે પ્રેરકબળ પુરૂ પાડે છે.

મહાશિવરાત્રિ ઉજવવાના 3 કારણ

1. શિવપુરાણ અનુસાર, મહાશિવરાત્રિના દિવસે ભગવાન સદાશિવ સૌથી પહેલા શિવલિંગના રૂપમાં પ્રગટ થયા હતા. એવું માનવામાં આવે છે કે આ જ દિવસે ભગવાન શિવનું જ્યોતિર્લિંગ પ્રાગટ્ય થયું હતું. તે દિવસે હિંદુ કેલેન્ડર મુજબ ફાલ્ગુન માસના કૃષ્ણ પક્ષની ચતુર્દશી તિથિ હતી. આ કારણે દર વર્ષે ફાલ્ગુન કૃષ્ણ ચતુર્દશીના દિવસે મહાશિવરાત્રિ ઉજવવામાં આવે છે.

2. પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, મહાશિવરાત્રિ પર શિવ અને શક્તિનું મહામિલન થયું હતું. ભગવાન શિવ અને શક્તિએ એકબીજા સાથે વિવાહના બંધનમાં બંધાયા હતા. વૈરાગી શિવ વૈરાગ્ય છોડીને ગૃહસ્થના આશ્રમમાં પ્રવેશ્યા હતા. જેના કારણે મહાશિવરાત્રિના અવસરે અનેક જગ્યાએ શિવ બારાત કાઢવામાં આવે છે. આ દિવસે શિવ ભક્તો શિવ પાર્વતીના વિવાહ પણ સંપન્ન કરાવે છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, શિવ અને માતા પાર્વતીના વિવાહ કરાવવાથી વિવાહિત જીવનની સમસ્યાઓ દૂર થાય છે, દામ્પત્ય જીવન સુખી બને છે.

3. પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, મહાશિવરાત્રિના દિવસે દેશભરમાં બાર જ્યોતિર્લિંગ પ્રગટ થયા હતા. આ 12 જ્યોતિર્લિંગ છેઃ સોમનાથ જ્યોતિર્લિંગ, મલ્લિકાર્જુન જ્યોતિર્લિંગ, મહાકાલેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ, ઓમકારેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ, કેદારનાથ જ્યોતિર્લિંગ, ભીમાશંકર જ્યોતિર્લિંગ, વિશ્વનાથ જ્યોતિર્લિંગ, ત્ર્યંબકેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ, વૈદ્યનાથ જ્યોર્તિલિંગ, નાગેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ, રામેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ અને ઘૃષ્ણેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ,. મહાશિવરાત્રિને આ 12 જ્યોતિર્લિંગોના પ્રગટના ઉત્સવ તરીકે પણ ઉજવવામાં આવે છે અને ભગવાન શિવની પૂજા કરવામાં આવે છે.

મહાશિવરાત્રીનું મહત્વ

Leave a Comment