Modhera Sun Temple ૩D 360 VIEW

Modhera Sun Temple ૩D 360 VIEW

મોઢેરા સૂર્ય મંદિરના ઇતિહાસ ની સંપૂર્ણ માહિતી । History of Modhera Sun Temple

 શું તમે મોઢેરા સૂર્ય મંદિરના ઇતિહાસ ની સંપૂર્ણ માહિતી તેનો લાભ લેવા માંગો છો? તો તમારા માટે અહીં આ પોસ્ટમાં મોઢેરા સૂર્ય મંદિરના ઇતિહાસ ની સંપૂર્ણ માહિતી વિશેની તમામ માહિતી જણાવવામાં આવી છે તો અંત સુધી વાંચવા વિનંતી.

મોઢેરા સૂર્ય મંદિરના ઇતિહાસ ની સંપૂર્ણ માહિતી: મોઢેરા સૂર્ય મંદિર ગુજરાતના પાટણથી 30 કિલોમીટર દક્ષિણે મોઢેરા ગામમાં બનેલું છે. આ સૂર્ય મંદિર અનોખી સ્થાપત્ય અને કારીગરીનું અનોખું ઉદાહરણ છે. આ મંદિરના નિર્માણમાં ક્યાંય ચૂનો વાપરવામાં આવ્યો નથી. મોઢેરા સૂર્ય મંદિરના ઇતિહાસ ની સંપૂર્ણ માહિતી । History of Modhera Sun Temple ઈરાની શૈલીમાં બનેલું આ મંદિર સોલંકી વંશના રાજા ભીમદેવ પ્રથમ દ્વારા 1026 ઈ.સ.માં બે ભાગમાં બાંધવામાં આવ્યું હતું. જેમાં પહેલો ભાગ ગર્ભગૃહનો છે અને બીજો સભામંડપનો છે. અંદરના ગર્ભગૃહની લંબાઈ 51 ફૂટ, 9 ઈંચ અને પહોળાઈ 25 ફૂટ, 8 ઈંચ છે. મંદિરના એસેમ્બલી હોલમાં કુલ 52 સ્તંભો છે.

આ સ્તંભો પર વિવિધ દેવી-દેવતાઓના ચિત્રો ઉપરાંત રામાયણ અને મહાભારતના એપિસોડને ઉત્તમ કારીગરી સાથે દર્શાવવામાં આવ્યા છે. આ થાંભલાઓને નીચે જોતાં તેઓ અષ્ટકોણીય છે અને ઉપરની તરફ જોતાં તેઓ ગોળ દેખાય છે. મંદિરનું નિર્માણ એવી રીતે કરવામાં આવ્યું હતું કે સૂર્યોદય સમયે સૂર્યના પ્રથમ કિરણો મંદિરના ગર્ભગૃહને પ્રકાશિત કરે છે. સભામંડપની સામે એક વિશાળ કુંડ છે જે સૂર્યકુંડ અથવા રામકુંડ તરીકે પ્રખ્યાત છે.

મોઢેરા સૂર્ય મંદિરના ઇતિહાસ

મોઢેરા સૂર્ય મંદિર   ગુજરાતના મહેસાણા જિલ્લાના મોઢેરા ગામમાં પુષ્પાવતી નદીના કિનારે આવેલું છે. આ સ્થળ પાટણથી 30 કિમી દક્ષિણે આવેલું છે.

Sury Mandir Modhera 360° View – Click Here

Sury Mandir Modhera Vav 360° View – Click Here

આ સૂર્ય મંદિર ભારતમાં અનન્ય સ્થાપત્ય અને કારીગરીનું અનોખું ઉદાહરણ છે. આ મંદિર 1026-1027 માં સોલંકી વંશના રાજા ભીમદેવ પ્રથમ દ્વારા બનાવવામાં આવ્યું હતું . હાલમાં તે ભારતના પુરાતત્વ વિભાગના રક્ષણ હેઠળ છે અને આ મંદિરમાં પૂજા કરવાની મનાઈ છે.

મોઢેરા સૂર્ય મંદિરના ઇતિહાસ ની સંપૂર્ણ માહિતી । Complete information on the history of Modhera Sun Temple

મોઢેરા સૂર્ય મંદિર ગુજરાત

મોઢેરા સૂર્ય મંદિરના ઇતિહાસ ની સંપૂર્ણ માહિતી । History of Modhera Sun Temple મંદિર સંકુલના ત્રણ મુખ્ય ભાગો છે – ગુડમંડપ (મુખ્ય મંદિર), સભામંડપ અને કુંડ (જળાશય). તેના મંડપ અને થાંભલાની બહારના ભાગમાં ખૂબ જ સુંદર કોતરણી કરવામાં આવી છે. કુંડના તળિયે જવા માટે સીડીઓ છે અને કેટલાક નાના મંદિરો પણ છે.

મોઢેરા ગામમાં કરવામાં આવેલ છે. આ સૂર્ય મંદિર અનોખી સ્થાપત્ય અને કારીગરીનું અનોખું ઉદાહરણ છે. આ મંદિરના નિર્માણમાં ક્યાંય ચૂનો વાપરવામાં આવ્યો નથી.

ઈરાની શૈલીમાં બનેલું આ મંદિર સોલંકી વંશના રાજા ભીમદેવ પ્રથમ દ્વારા 1026 ઈ.સ.માં બે ભાગમાં બાંધવામાં આવ્યું હતું. જેમાં પહેલો ભાગ ગર્ભગૃહનો છે અને બીજો સભામંડપનો છે.

આ થાંભલાઓને નીચે જોતાં તેઓ અષ્ટકોણીય છે અને ઉપરની તરફ જોતાં તેઓ ગોળ દેખાય છે. મંદિરનું નિર્માણ એવી રીતે કરવામાં આવ્યું હતું કે ગર્ભગૃહની અંદરની લંબાઈ 51 ફૂટ, 9 ઈંચ અને પહોળાઈ 25 ફૂટ, 8 ઈંચ છે.

મંદિરના એસેમ્બલી હોલમાં કુલ 52 સ્તંભો છે. આ સ્તંભો પર વિવિધ દેવી-દેવતાઓના ચિત્રો ઉપરાંત રામાયણ અને મહાભારતના એપિસોડને ઉત્તમ કારીગરી સાથે દર્શાવવામાં આવ્યા છે.

સૂર્યોદય સમયે, સૂર્યના પ્રથમ કિરણો મંદિરના ગર્ભગૃહને પ્રકાશિત કરે છે. સભામંડપની સામે એક વિશાળ કુંડ છે જે સૂર્યકુંડ અથવા રામકુંડ તરીકે પ્રખ્યાત છે.

મોઢેરા સૂર્ય મંદિરનું નિર્માણ

આ સૂર્ય મંદિર મોઢેરા સંકુલ તે જ સમયે બાંધવામાં આવ્યું ન હતું. મુખ્ય મંદિર ચાલુક્ય વંશના ભીમદેવ પ્રથમના શાસન દરમિયાન બાંધવામાં આવ્યું હતું.

અગાઉ, 1024-25 દરમિયાન, ગઝનીના મહમૂદે ભીમના રાજ્ય પર આક્રમણ કર્યું હતું, અને લગભગ 20,000 સૈનિકોના દળે તેને મોઢેરા ખાતે રોકવાનો નિષ્ફળ પ્રયાસ કર્યો હતો.

ઈતિહાસકાર એ.કે. મજમુદારના મતે, આ સૂર્ય મંદિર આ સંરક્ષણની યાદમાં બાંધવામાં આવ્યું હોઈ શકે છે.[5] સંકુલની પશ્ચિમી દિવાલ પર, ઉલટી દેવનાગરી લિપિમાં એક શિલાલેખ છે, “વિક્રમ સંવત 1083”, જે 1026-1027 CE સાથે સુસંગત છે. .

બીજી કોઈ તારીખ મળી નથી. શિલાલેખ વિપરીત હોવાથી, તે મંદિરના વિનાશ અને પુનઃનિર્માણનો પુરાવો આપે છે. શિલાલેખની સ્થિતિને કારણે, આ બાંધકામની તારીખ હોવાનું નિશ્ચિતપણે માનવામાં આવતું નથી.

શૈલીના આધારે, તે જાણીતું છે કે તેના ખૂણાના મંદિરો સાથેનું કુંડા 11મી સદીની શરૂઆતમાં બાંધવામાં આવ્યું હતું. શિલાલેખ બાંધકામ કરતાં ગઝની દ્વારા વિનાશની તારીખ હોવાનું માનવામાં આવે છે.

આ પછી તરત જ ભીમ સત્તા પર પાછા ફર્યા. તેથી સૂર્ય મંદિર, મોઢેરાનો મુખ્ય ભાગ, કુંડ ખાતેનું નાનું અને મુખ્ય મંદિર 1026 એડી પછી તરત જ બાંધવામાં આવ્યું હતું.

READ MORE   SET DP 26 JANYUARY ABCD PHOTO FRAME IN WHATS APP

12મી સદીના ત્રીજા ક્વાર્ટરમાં દરવાજો, મંદિરનો વરંડો અને મંદિરનો દરવાજો અને કર્ણના શાસનકાળ દરમિયાન ચેમ્બરનો દરવાજો સાથે ડાન્સ હૉલ ખૂબ પાછળથી ઉમેરવામાં આવ્યો હતો.

આ સ્થાન પછીથી સ્થાનિક રીતે સીતા ની ચૌરી અને રામકુંડ તરીકે જાણીતું બન્યું.હવે અહીં કોઈ પૂજા કરવામાં આવતી નથી. આ મંદિર રાષ્ટ્રીય મહત્વનું સ્મારક છે અને તે ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણની દેખરેખ હેઠળ છે.

મોઢેરા સૂર્ય મંદિર કોને બનાવ્યુ છે?

મોઢેરા સૂર્ય મંદિરનું નિર્માણ સૂર્યવંશી સોલંકી રાજા ભીમદેવ પ્રથમ દ્વારા ઈ.સ. 1026 માં કરવામાં આવ્યું હતું. હવે આ સૂર્ય મંદિર પુરાતત્વ વિભાગની દેખરેખ હેઠળ આવે છે અને તાજેતરમાં અહીંના પ્રવાસન સ્થળોની જાળવણીમાં ઘણો સુધારો થયો છે.

મોઢેરાના સૂર્ય મંદિરનું સ્થાપત્ય

સ્થાપત્યની દૃષ્ટિએ આ મંદિર ગુજરાતમાં સોલંકી શૈલીમાં બનેલા મંદિરોમાં સૌથી ઊંચું છે. ઊંચા પ્લેટફોર્મ (જગતિ) પર એક જ ધરી પર બનેલ આ મંદિરમાં મુખ્યત્વે ત્રણ ભાગ છે:

  •  મંદિરનો મુખ્ય ભાગ ગર્ભગૃહ અને મંડપનો સમાવેશ કરે છે
  •  એક અલગ એસેમ્બલી હોલ જેની સામે અલંકૃત તોરણ છે અને
  •  પથ્થરોથી બનેલો કુંડ (જળાશય) જેમાં અનેક નાના-મોટા કદના મંદિરો બાંધવામાં આવે છે.

સભા મંડપ ગુઢા મંડપ સાથે જોડાયેલ નથી, પરંતુ એક અલગ માળખું તરીકે થોડે દૂર મૂકવામાં આવે છે. બંને એક મજબુત પ્લેટફોર્મ પર બનેલ છે.

તેમની છત લાંબા સમય પહેલા તૂટી ગઈ છે, હવે માત્ર તેના કેટલાક નીચેના ભાગો બાકી છે. બંને છત 15 ફૂટ 9 ઇંચ વ્યાસની છે, પરંતુ અલગ રીતે બાંધવામાં આવી છે. પ્લેટફોર્મ અથવા પ્લિન્થ ઊંધી કમળના આકારમાં છે.

મંડપમાં સુંદર રીતે શિલ્પિત પથ્થરના સ્તંભો અષ્ટકોણીય યોજનામાં બાંધવામાં આવ્યા છે જે અલંકૃત તોરણોને ટેકો આપે છે. મંડપની બહારની દિવાલો પર ચારેબાજુ અનોખાઓ છે જેમાં 12 આદિત્ય, દિક્પાલ, દેવી અને અપ્સરાઓની મૂર્તિઓ બિરાજમાન છે. (મોઢેરા સૂર્ય મંદિરના ઇતિહાસ)

સભા-મંડપ (અથવા, નૃત્ય-મંડપ), જે એક ખૂણાના આયોજનમાં બાંધવામાં આવે છે, તે પણ સુંદર સ્તંભોથી શણગારવામાં આવે છે. ચારેય મુખ્ય દિશાઓથી હોલમાં પ્રવેશવા માટે અર્ધ-ગોળાકાર અલંકૃત તોરણ છે.

મોઢેરાના સૂર્ય મંદિરનું સ્થાપત્યહોલની સામે એક મોટો તોરણ દરવાજો છે. તેની બરાબર સામે એક લંબચોરસ કુંડ છે, જેને “સૂર્ય કુંડ” (સ્થાનિક લોકો તેને “રામ કુંડ” કહે છે) કહે છે.

કુંડના પાણીના સ્તર સુધી પહોંચવા માટે તેની ચારે બાજુ પ્લેટફોર્મ અને પગથિયાં બનાવવામાં આવ્યા છે. આ સાથે, કુંડની અંદર ઘણા નાના કદના મંદિરો પણ બનાવવામાં આવ્યા છે, જે દેવી શીતલામાતા, ગણેશ, શિવ (નટેશા), શેષસાઈ-વિષ્ણુ અને અન્યને સમર્પિત છે.

કારીગરીનું અદ્ભુત ઉદાહરણ રજૂ કરતા આ વિશ્વ પ્રસિદ્ધ મંદિરની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે સમગ્ર મંદિરના નિર્માણમાં જોડાવા માટે ક્યાંય ચૂનોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો નથી.

ઈરાની શૈલીમાં બનેલું આ મંદિર ભીમદેવે બે ભાગમાં બનાવ્યું હતું. પહેલો ભાગ ગર્ભગૃહનો છે અને બીજો સભાખંડનો છે. મંદિરના ગર્ભગૃહની અંદરની લંબાઈ 51 ફૂટ 9 ઈંચ અને પહોળાઈ 25 ફૂટ 8 ઈંચ છે.

આ સ્તંભો પર વિવિધ દેવી-દેવતાઓના ચિત્રો ઉપરાંત રામાયણ અને મહાભારતના એપિસોડને ઉત્તમ કારીગરી સાથે દર્શાવવામાં આવ્યા છે. આ થાંભલાઓને નીચે જોતાં તેઓ અષ્ટકોણીય છે અને ઉપરની તરફ જોતાં તેઓ ગોળ દેખાય છે.

મંદિરમાં સૂર્યનું પ્રથમ કિરણ

આ મંદિર એવી રીતે બનાવવામાં આવ્યું હતું કે સૂર્યોદય સમયે સૂર્યનું પ્રથમ કિરણ મંદિરના ગર્ભગૃહને પ્રકાશિત કરે છે. સભા મંડપની સામે એક વિશાળ કુંડ છે જે સૂર્યકુંડ અથવા રામકુંડના નામથી ઓળખાય છે.

મોઢેરા સૂર્ય મંદિરનું નિર્માણ એવી રીતે કરવામાં આવ્યું છે કે સૂર્યોદય સમયે સૂર્યનું પ્રથમ કિરણ મંદિરના ગર્ભગૃહને પ્રકાશિત કરે છે. મંદિરના પહેલા ભાગમાં ગર્ભગૃહ છે અને બીજા ભાગમાં સભામંડપ છે.

ગર્ભગૃહની અંદરની લંબાઈ 51 ફૂટ, 9 ઈંચ અને પહોળાઈ 25 ફૂટ, 8 ઈંચ છે. મંદિરના એસેમ્બલી હોલમાં કુલ 52 સ્તંભો છે. આ સ્તંભો પર વિવિધ દેવી-દેવતાઓના ચિત્રો, રામાયણ અને મહાભારતના એપિસોડ સુંદર રીતે દર્શાવવામાં આવ્યા છે.

ભગવાન રામ પણ મોઢેરા સૂર્ય મંદિરમાં આવ્યા હતા

મોઢેરા ખાતેના સૂર્ય મંદિરનો ઉલ્લેખ પણ ઘણા પુરાણોમાં મળે છે. સ્કંદ પુરાણ અને બ્રહ્મ પુરાણમાં કહેવાયું છે કે પ્રાચીન સમયમાં મોઢેરાની આસપાસનો સમગ્ર વિસ્તાર ધર્મરણ્ય તરીકે ઓળખાતો હતો.

પુરાણોમાં એવું પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે રાવણનો વધ કર્યા પછી ભગવાન શ્રી રામે તેમના ગુરુ વશિષ્ઠને કહ્યું કે તેઓ તેમને એવી જગ્યા બતાવે જ્યાં તેઓ આત્મશુદ્ધિ માટે જઈ શકે અને બ્રહ્માને મારવાના પાપમાંથી મુક્તિ મેળવી શકે. ત્યારે ગુરુ વશિષ્ઠે શ્રી રામને અહીં આવવાની સલાહ આપી હતી.

READ MORE   What after Class 12 Science Group A ???

ભારતમાં બે સૂર્ય મંદિરો છે

તમને જણાવી દઈએ કે ભારતમાં બે વિશ્વ પ્રસિદ્ધ સૂર્ય મંદિરો છે. એક દેશના પૂર્વ છેડે એટલે કે ઓડિશા રાજ્યમાં છે. તેનું નામ કોણાર્ક સૂર્ય મંદિર છે, જે પોતાનામાં ખૂબ પ્રખ્યાત છે. બીજું મોઢેરા સૂર્ય મંદિર છે જે દેશના પશ્ચિમ છેડે એટલે કે ગુજરાત રાજ્યમાં બંધાયેલું છે. તે પાટણથી 30 કિમી દક્ષિણે આવેલું છે.

મોઢેરાના સૂર્ય મંદિરને ગુજરાતનું ખજુરાહો માનવામાં આવે છે.

મોઢેરાના આ સૂર્ય મંદિરને ગુજરાતના ખજુરાહો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, કારણ કે ખજુરાહો જેવા જ આ મંદિરના ખડકો પર કોતરવામાં આવેલી ઘણી શિલ્પો છે.

આ વિશ્વ પ્રસિદ્ધ મંદિરના સ્થાપત્યની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે સમગ્ર મંદિરના નિર્માણમાં ક્યાંય પણ ચૂનો લાગ્યો નથી.

મોઢેરાના સૂર્ય મંદિરનો સૂર્યકુંડ

આ પછી તમે મંદિરમાં પ્રવેશ કરશો અને સૌથી પહેલા તમને ત્યાં એક વિશાળ કુંડ દેખાશે જે સૂર્યકુંડ અથવા રામકુંડ તરીકે ઓળખાય છે. અહીં તમને 108 દેવી-દેવતાઓના નાના-નાના મંદિરો જોવા મળશે જે વિવિધ કોતરણીથી શિલ્પ કરવામાં આવ્યા છે.

સૂર્ય મંદિરનું સભાગૃહ

આ પછી, વાસ્તુ અનુસાર, મોટા દરવાજા બનાવવામાં આવ્યા છે, જે પ્રવેશતા મંદિરના બીજા ભાગમાં જાય છે, જેને સભા મંડપ અથવા વિશ્રામ મંડપ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

અહીં તમને 52 સ્તંભો મળશે જે વર્ષના 52 અઠવાડિયાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. દરેક સ્તંભને એટલી અદભૂત અને બારીક કોતરણી કરવામાં આવી છે કે તેને ગુજરાતના ખજુરાહો મંદિર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આવો જાણીએ શા માટે?

મોઢેરાના સૂર્ય મંદિરનું ગર્ભગૃહ

જ્યારે તમે એસેમ્બલી હોલથી આગળ વધશો, ત્યારે તમે મંદિરના મુખ્ય વિસ્તાર એટલે કે ગર્ભગૃહ કે જે સૂર્ય ભગવાનનું મંદિર છે ત્યાં પહોંચી જશો. આ મંદિર એવી રીતે બનાવવામાં આવ્યું છે

મંદિરના ગર્ભગૃહમાં સ્થાપિત સૂર્યદેવના મસ્તક પર સૂર્યનું પ્રથમ કિરણ પડતું હતું અને ત્યાર બાદ આખું મંદિર સોનેરી રંગથી રંગાઈ ગયું હતું.

આ સાથે સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન સૂર્યદેવની 12 દિશાઓ અનુસાર 12 સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યા છે. આ સાથે મંદિરની ચારેય દિશાઓમાં દેવી-દેવતાઓની મૂર્તિઓ દિશાઓ અનુસાર સ્થાપિત કરવામાં આવે છે.

મોઢેરાનું સૂર્ય મંદિર પ્રાચીન સમયથી પ્રખ્યાત છે.

પ્રાચીન સમયમાં મોઢેરાની આસપાસનો સમગ્ર વિસ્તાર ‘ધર્મરણ્ય’ તરીકે જાણીતો હતો. આ પ્રખ્યાત મંદિરની આસપાસ એક બગીચો બનાવવામાં આવ્યો છે અને સ્વચ્છતાનું પણ સંપૂર્ણ ધ્યાન રાખવામાં આવ્યું છે. અહીં પૂજા વગેરે ન હોવાથી ભક્તોની ભીડ ઘણી ઓછી રહે છે.

મંદિરનું પૌરાણિક મહત્વ

વિવિધ ધાર્મિક ગ્રંથો અનુસાર, ભગવાન રામે, લંકાના રાજા રાવણને માર્યા પછી, તેમના ગુરુ વશિષ્ઠને તેમને એક એવી જગ્યા બતાવવા કહ્યું જ્યાં તેઓ તેમના આત્માને શુદ્ધ કરી શકે અને બ્રહ્માહત્યના પાપમાંથી મુક્તિ મેળવી શકે.

ત્યારે ગુરુ વશિષ્ઠે શ્રીરામને ‘ધર્મરણ્ય’માં જવાની સલાહ આપી હતી. એવું કહેવાય છે કે ભગવાન રામ ધર્મરણ્યમાં આવ્યા અને એક શહેરની સ્થાપના કરી જે આજે મોઢેરા તરીકે ઓળખાય છે. શ્રી રામે પણ અહીં યજ્ઞ કર્યો હતો. હાલમાં આ તે સ્થાન છે જ્યાં આ સૂર્ય મંદિરની સ્થાપના કરવામાં આવી છે.

જ્યારે મહમૂદ ગઝનવીએ ગુજરાતના સૂર્ય મંદિરનો નાશ કર્યો હતો

1026 ની આસપાસ, ગઝનીથી આવેલા ક્રૂર આક્રમણકારીએ ગુજરાત પર હુમલો કર્યો અને ઘણા મંદિરોનો નાશ કર્યો, જેમાં ગુજરાતનું સોમનાથ મંદિર મુખ્ય હતું, જ્યાં તેણે પચાસ હજાર ભક્તોની નિર્દયતાથી હત્યા કરી.

આ સાથે તેણે મોઢેરાના સૂર્ય મંદિર પર પણ ભીષણ હુમલો કર્યો અને લાખો લોકોને માર્યા. આ સાથે તેણે આખું મંદિર તોડી નાખ્યું અને મૂર્તિઓ તોડી નાખી. એટલું જ નહીં, તેણે મુખ્ય મૂર્તિ પણ તોડી નાખી અને અહીંથી તમામ સોનું અને ઝવેરાત લૂંટીને પોતાની સાથે લઈ ગયો.

મોઢેરામાં સૂર્ય મંદિર નું પુનઃનિર્માણ

ટૂંક સમયમાં જ ભીમદેવે પોતાનું વર્ચસ્વ પુનઃસ્થાપિત કર્યું અને મંદિરનું ફરીથી નિર્માણ કરાવ્યું. જો કે હવે માત્ર મંદિરના અવશેષો જ બચ્યા હતા, પરંતુ આજે જે મંદિર આપણે આપણી સામે જોઈ રહ્યા છીએ તેનું પુનઃનિર્માણ થયું.

ત્યારપછીના રાજાઓએ પણ મંદિરના નિર્માણમાં યોગદાન આપ્યું હતું અને સમયાંતરે ઘણી વસ્તુઓ ઉમેરવામાં આવી હતી જેમ કે મંદિરનો ડાન્સ હોલ, વરંડા, વિવિધ દરવાજા વગેરે.

આ મંદિરનો ઉલ્લેખ પુરાણોમાં પણ આવે છે.

મોઢેરાના મંદિરનો ઉલ્લેખ અનેક પુરાણોમાં કરવામાં આવ્યો છે. જેમ કે સ્કંદ પુરાણ અને બ્રહ્મ પુરાણ જે જણાવે છે કે પ્રાચીન સમયમાં મોઢેરાની આસપાસનો સમગ્ર વિસ્તાર ધર્મરણ્ય તરીકે ઓળખાતો હતો.

પુરાણોમાં એવું પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે રાવણનો વધ કર્યા પછી ભગવાન શ્રી રામે તેમના ગુરુ વશિષ્ઠને કહ્યું કે તેઓ તેમને એવી જગ્યા બતાવો જ્યાં તેઓ આત્મશુદ્ધિ માટે જઈ શકે અને બ્રહ્માહત્યના પાપમાંથી મુક્તિ મેળવી શકે. ત્યારે ગુરુ વશિષ્ઠે શ્રી રામને અહીં આવવાની સલાહ આપી હતી.

READ MORE   National Science Day 2024

મોઢેરાના સૂર્ય મંદિરને ખંડિત ગણવામાં આવે છે

સોલંકી રાજાઓ સૂર્યવંશી હતા, અને સૂર્યને તેમના કુટુંબ દેવતા તરીકે પૂજતા હતા. એટલા માટે તેમણે તેમના મૂળ દેવતાની પૂજા માટે આ ભવ્ય સૂર્ય મંદિર બનાવવાનું નક્કી કર્યું, જેના કારણે મોઢેરાના સૂર્ય મંદિરનું નિર્માણ થયું.

અલાઉદ્દીન ખિલજીના આક્રમણ વખતે વિદેશી આક્રમણકારોના હુમલા દરમિયાન મંદિરને ઘણું નુકસાન થયું હતું, તેણે મંદિરની મૂર્તિઓ પણ તોડી નાખી હતી, તેથી જ આ મંદિરમાં હાલમાં પૂજા કરવાની મનાઈ છે.

એવું માનવામાં આવે છે કે અલાઉદ્દીન ખિલજીના હુમલાથી મંદિરનો નાશ થયો હતો. હાલમાં ભારતના પુરાતત્વ વિભાગે આ મંદિરને પોતાના રક્ષણ હેઠળ લીધું છે.

હવે મંદિરમાં પૂજા થતી નથી

હવે અહીં પૂજા થતી નથી, કારણ કે અલાઉદ્દીન ખિલજી દ્વારા મંદિરનો નાશ કરવામાં આવ્યો હતો. આ સાથે ભગવાન સૂર્યદેવની સુવર્ણ મૂર્તિ અને ગર્ભગૃહનો તિજોરી પણ આ મુસ્લિમ શાસકે લૂંટી લીધો હતો.

ચારેય દિશામાંથી પ્રવેશ માટે સુશોભિત તોરણ બનાવવામાં આવ્યા છે. મંડપની બહારની બાજુએ 12 આદિત્ય, દિક્પાલ, દેવી અને અપ્સરાઓની મૂર્તિઓ સ્થાપિત છે.

તેમના દેવી-દેવતાઓની મૂર્તિઓ મંદિરની બહારની દિશાઓ અનુસાર સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. આમાં સૂર્યદેવની મૂર્તિ ઘૂંટણ સુધીના બૂટમાં સજ્જ છે. સામાન્ય રીતે કોઈ દેવતા પાદુકા પહેરેલા જોવા મળતા નથી.

ઈરાની શૈલીમાં બનેલું આ મંદિર ભીમદેવ પ્રથમ દ્વારા બે ભાગમાં બનાવવામાં આવ્યું હતું. પહેલો ભાગ ગર્ભગૃહનો છે અને બીજો સભામંડપનો છે.મંદિરના ગર્ભગૃહની લંબાઈ 51 ફૂટ 9 ઈંચ અને પહોળાઈ 25 ફૂટ 8 ઈંચ છે.

ગર્ભગૃહ અને મંડપના સ્તંભો પર વિવિધ દેવી-દેવતાઓ ઉપરાંત રામાયણ અને મહાભારતના સંદર્ભો પણ શ્રેષ્ઠ રીતે દર્શાવવામાં આવ્યા છે.આ સ્તંભો નીચેથી અષ્ટકોણ અને ઉપરની બાજુથી ગોળાકાર દેખાય છે.

આ મંદિરનું નિર્માણ એવી રીતે કરવામાં આવ્યું છે કે સૂર્યોદય સમયે સૂર્યનું પ્રથમ કિરણ મંદિરના ગર્ભગૃહને પ્રકાશિત કરે છે.

મોઢેરાના સૂર્ય મંદિરને ગુજરાતનું ખજુરાહો માનવામાં આવે છે કારણ કે આ મંદિરમાં ખજુરાહો જેવી કોતરેલી મૂર્તિઓ સચવાયેલી છે. પ્રાચીન કાળથી આ મંદિરની આસપાસનો વિસ્તાર ‘ધર્મરણ્ય’ તરીકે ઓળખાય છે.

ભારત સરકારમાં મોઢેરાના બે સૂર્ય મંદિરો હાજર છે

તમને જણાવી દઈએ કે ભારતમાં બે વિશ્વ પ્રસિદ્ધ સૂર્ય મંદિરો છે. એક દેશના પૂર્વ છેડે એટલે કે ઓડિશા રાજ્યમાં છે. તેનું નામ કોણાર્ક સૂર્ય મંદિર છે, જે પોતાનામાં ખૂબ પ્રખ્યાત છે.

બીજું મોઢેરા સૂર્ય મંદિર છે જે દેશના પશ્ચિમ છેડે એટલે કે ગુજરાત રાજ્યમાં બંધાયેલું છે. તે પાટણથી 30 કિમી દક્ષિણે આવેલું છે.મૌભારતમાં બે સૂર્ય મંદિરો છે.ભારતમાં બે સૂર્ય મંદિરો અસ્તિત્વમાં છે.

તમને જણાવી દઈએ કે ભારતમાં બે વિશ્વ પ્રસિદ્ધ સૂર્ય મંદિરો છે. એક દેશના પૂર્વ છેડે એટલે કે ઓડિશા રાજ્યમાં છે. તેનું નામ કોણાર્ક સૂર્ય મંદિર છે, જે પોતાનામાં ખૂબ પ્રખ્યાત છે. બીજું મોઢેરા સૂર્ય મંદિર છે જે દેશના પશ્ચિમ છેડે એટલે કે ગુજરાત રાજ્યમાં બંધાયેલું છે. તે પાટણથી 30 કિમી દક્ષિણે આવેલું છે.

તમને જણાવી દઈએ કે ભારતમાં બે વિશ્વ પ્રસિદ્ધ સૂર્ય મંદિરો છે. એક દેશના પૂર્વ છેડે એટલે કે ઓડિશા રાજ્યમાં છે. તેનું નામ કોણાર્ક સૂર્ય મંદિર છે, જે પોતાનામાં ખૂબ પ્રખ્યાત છે. (મોઢેરા સૂર્ય મંદિરના ઇતિહાસ)

બીજું મોઢેરા સૂર્ય મંદિર છે જે દેશના પશ્ચિમ છેડે એટલે કે ગુજરાત રાજ્યમાં બંધાયેલું છે. તે પાટણથી 30 કિમી દક્ષિણે આવેલું છે.અહીં બે સૂર્ય મંદિરો છે

તમને જણાવી દઈએ કે ભારતમાં બે વિશ્વ પ્રસિદ્ધ સૂર્ય મંદિરો છે. એક દેશના પૂર્વ છેડે એટલે કે ઓડિશા રાજ્યમાં છે. તેનું નામ કોણાર્ક સૂર્ય મંદિર છે, જે પોતાનામાં ખૂબ પ્રખ્યાત છે. બીજું મોઢેરા સૂર્ય મંદિર છે જે દેશના પશ્ચિમ છેડે એટલે કે ગુજરાત રાજ્યમાં બંધાયેલું છે.

મોઢેરા સૂર્ય મંદિરના ઇતિહાસ થોડી વાતો

જો તમે સૂર્ય મંદિર મોઢેરા યોજના બનાવી રહ્યા હોવ તો, ગુજરાતના પ્રખ્યાત શહેર અમદાવાદથી લગભગ 100 કિમી દૂર અને પાટણથી 30 કિમી દક્ષિણે, મોઢેરા ગામ, પુસ્પાવતી નદીના કિનારે એક પ્રાચીન સ્થળ આવેલું છે.

મોઢેરા નામના ગામમાં સૂર્ય ભગવાનનું વિશ્વ પ્રસિદ્ધ સૂર્ય મંદિર આવેલું છે. જે ગુજરાતના મુખ્ય પ્રવાસન સ્થળોની સાથે ગુજરાતના પ્રાચીન વૈભવનો પણ પુરાવો છે.

મોઢેરા સૂર્ય મંદિરનું નિર્માણ સૂર્યવંશી સોલંકી રાજા ભીમદેવ પ્રથમ દ્વારા 1026માં કરવામાં આવ્યું હતું. હવે આ સૂર્ય મંદિર પુરાતત્વ વિભાગની દેખરેખ હેઠળ આવે છે.

ભારતીય સ્થાપત્ય અને કારીગરીનું અદભૂત ઉદાહરણ છે. આ મંદિરની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે આખા મંદિરના નિર્માણમાં ક્યાંય પણ પથ્થરનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો નથી.

Leave a Comment